Groot onderhoud 2026 goed verlopen, maar met flinke schrik!
Vanaf 30 januari tot 3 maart hebben we ruim 4 weken lang bij Scheepswerf ten Woude in IJlst in de nieuwe loods gestaan voor een grote hellingbeurt. Onder intensieve begeleiding van Douwe Bootsma en de technische commissie is een grote werklijst afgewerkt om de aak weer in topconditie te brengen voor de komende seizoenen.
Eerst hebben we de huid onder het berghout kaal gehaald (daar zat nog 15 jaar oude donkerbruine verweerde lak op) en daarna hebben Martijn Perdijk en Thijs Veltman van Jachtwerf Wind en Water met hun vakmanschap in boeg en achterschip diverse gangen met scheuren en slechte plekken hersteld door ze af te schaven en er nieuwe delen in te lijmen en opnieuw te breeuwen. Daarnaast hebben ze de helmstok en kluiverboom gerepareerd, zaken die niet langer konden wachten. Andere toekomstige vervangingen hebben we samen geïnventariseerd en die worden de komende jaren ingepland.
Ondertussen hebben wij met onze vrijwilligers boven dek alles wat nog in oude lak stond, evenals de mast, de kluiverboom, de waterbalk en zaken als het ankerspil kaal gehaald en weer helemaal nieuw in de (door Koopmans Verf gesponsorde) perkoleum gezet. Al dat werk is heel goed verlopen met ongelooflijk veel inzet van een grote groep vrijwilligers. Samengevat zijn we 32 dagen met gemiddeld zo’n 6 man op de werf en in de schuur bij Johannes hard aan het werk geweest. Een monsterklus, maar met prachtig resultaat! De aak ziet er nog mooier uit en is weer goed geconserveerd, dankzij alle vrijwilligers!
IJlst, strak in de lak op weg terug naar het schiphuis!
Flinke schrik
We hadden ook aan Martijn en Thijs gevraagd de bevestiging van de overloop van de fok te controleren. We wilden de overloop naar voren verplaatsen omdat deze omhoog was gekomen aan stuurboord en omdat we er onderdeks niet goed bij konden komen. De onderdekse bevestiging zit namelijk in de knie van de voorste mastbalk verstopt.
Tijdens demontage ontdekten wij dat de mastbalk, onderdeel van het zeilwerk, sterk was aangetast door rot, met name ontstaan door jarenlange ongemerkte lekkage vanaf het dek via de overloop. Omdat het water niet weg kon lopen is dit proces ook doorgedrongen tot in de onderliggende knie. Van buitenaf was dit niet zichtbaar, ook niet onderdeks, maar bij het demonteren werden het gat in het dek en de ellende eronder steeds groter. Die schrik was behoorlijk groot, ook omdat zulke grote balken niet meteen ergens op de plank liggen en de reparatie daardoor pas later kan worden gedaan…
Groot gat in het dek en rot hout…
Mede daarom hebben wij bouwmeester-constructeur Kees Sars en Martijn en Thijs van Jachtwerf Wind & Water om deskundig advies gevraagd. Hun oordeel is geruststellend: de aak is stevig genoeg gebouwd om dit seizoen veilig te kunnen varen. Wel is met dank aan Nauta Heeg (True Steel) een voorlopige staalconstructie aangebracht om het verband in het zeilwerk te waarborgen en voor de opvang van de overloop van de fok.
In het naseizoen zal de mastbalk zo ver weggezaagd en -gehakt worden tot er geen rot meer wordt gevonden. Dan zal het zeilwerk worden hersteld door een nieuwe houten balk onderdeks op te bouwen en de knie te herstellen. Het dek wordt tegelijk ook in de oorspronkelijke staat hersteld. Gelukkig is hout gewillig en goed te vervangen, maar na 16 jaar in de vaart is dit wel een zeer onverwachte tegenvaller.
Omdat we regelmatig last van lekkende deknaden hebben, willen we in het naseizoen meteen het gehele dek aanpakken, waaronder het verwijderen van oude kit, uitfrezen van naden en opnieuw kitten. Hiervoor doen we nog een oproep als de data vastliggen.
Hoe gaan we dit bekostigen?
Wij werken met een meerjarenonderhoudsplan en baseren ons financieel beleid daarop. Voor onvoorziene tegenvallers beschikken wij over een kleine reserve, maar deze calamiteit konden wij uiteraard niet voorzien en moeten we extern zien te financieren.
Daarom doen wij een beroep op onze donateurs, het bedrijfsleven in en om Heeg en op instanties die zich inzetten voor varend cultureel erfgoed. Alleen met steun kunnen wij deze onvoorziene schade deugdelijk herstellen, de aak varend houden en ons jongerenproject verder uitbouwen.
Ons doel blijft om samen de rijke geschiedenis van de palinghandel op London vanuit Súdwest-Fryslân levend te houden. Handelsreizen in het kielzog van onze voorouders! Heeg wordt niet voor niets palingdorp genoemd.